Đánh giá thay đổi dài hạn của chế độ thủy văn tại một số lưu vực sông của Việt Nam
,
,
&
Article Sidebar
Main Article Content
Tóm tắt
Sự gia tăng nhiệt độ và thay đổi về chế độ mưa tại Việt Nam do biến đổi khí hậu có khả năng dẫn đến những ảnh hưởng đáng kể đến chế độ dòng chảy tại các lưu vực sông cũng như tài nguyên nước quốc gia. Nghiên cứu này khảo sát sự thay đổi của chế độ thủy văn tại 11 trạm quan trắc thủy văn nước ngọt có dữ liệu quan trắc tốt (kéo dài 35 năm, từ năm 1987 đến 2022) trải dài khắp Việt Nam. Nghiên cứu đã áp dụng phép kiểm định thống kê Mann-Kendall và tính toán xu thế Sen cho ba chỉ số thủy văn (dòng chảy trung bình năm, dòng chảy cực đại năm và dòng chảy cực tiểu năm) tại các trạm quan trắc được lựa chọn. Kết quả đánh giá cho thấy, xu hướng giảm được quan sát phổ biến trong giai đoạn được khảo sát, với số liệu tại bốn trạm quan trắc (phân bổ tại các hệ thống sông khác nhau) cho thấy sự suy giảm trên cả ba chỉ số. Có hai lưu vực có xu hướng tăng ở cả ba chỉ số được đánh giá, nhưng hầu hết xu hướng là không đáng kể về mặt thống kê. Kết quả này cho thấy sự biến đổi phức tạp của chế độ thủy văn của lưu vực sông Việt Nam. Một số yếu tố quan trọng có thể điều chỉnh những xu hướng này là thay đổi sử dụng đất, tăng số lượng đập và hồ chứa nước cũng như quá trình đô thị hóa nhanh chóng (để hỗ trợ phát triển kinh tế quốc gia từ những năm 2000), những yếu tố cần được tiếp tục khảo sát trong các nghiên cứu tương lai.
Article Details
Tài liệu tham khảo
Doan, V. B., & Ho, N. N. Y. (2025). Assessing the effects of land use changes and diversion dams on river flow in the Thanh Binh, Dak Nong, and Dai Nga basins. Vietnam Journal of Hydrometeorology 769, 27-43.
Do, H. X., Le, H. M., Pham, H. T., Le, T. H., & Nguyen, B. Q. (2022). Identifying hydrologic reference stations to understand changes in water resources across Vietnam-a data-driven approach. Vietnam Journal of Earth Sciences 44(1), 144-164. https://doi.org/10.15625/2615-9783/16980.
Do, Q. M., Pham, T. H. L., Le, T. H., & Le, T. T. H. (2020a). Application of the IHA methord (Indicators of Hydrologic Alteration) to evaluate the impacts of Tri An reservoir on hydrological regime in the downstream of the Dong Nai River basin. Journal Science and Technology Water Resources 68, 89-97.
Do, Q. V., Do, H. X., Do, N. C., & Ngo, A. L. (2020b). Changes in precipitation extremes across Vietnam and its relationships with teleconnection patterns of the northern hemisphere. Water 12(6), 1646.
Gudmundsson, L., Boulange, J., Do, H. X., Gosling, S. N., Grillakis, M. G., Koutroulis, A. G., Leonard, M., Liu, J., Schmied, H.M., Papadimitriou, L., Pokhrel, Y., Senerivatne, S.I., Satoh, Y., Thiery, W., Westra, S., Zhang, X., & Zhao, F. (2021). Globally observed trends in mean and extreme river flow attributed to climate change. Science 371(6534), 1159-1162.
Gudmundsson, L., Leonard, M., Do, H. X., Westra, S., & Seneviratne, S. I. (2019). Observed trends in global indicators of mean and extreme streamflow. Geophysical Research Letters 46(2), 756-766.
Ho, Q. N. N., Dao, K. N., Huynh, H. C., & Nguyen, B. T. (2018). Application of remote sensing and GIS to assess riverbank changes of Tien and Hau rivers. Journal of Meteorology and Hydrology 690(6), 12-22.
IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). (2021). Summary for policymakers. In MassonDelmotte, V., Zhai, P., Pirani, A., Connors, S. L., Péan, C., Berger, S., Caud, N., Chen, Y., Goldfarb, L., Gomis, M. I., Huang, M., Leitzell, K., Lonnoy, E., Matthews, J. B. R., Maycock, T. K., Waterfield, T., Yelekçi, O., Yu, R., & Zhou, B. (Eds.), Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of working group I to the sixth assessment report of the intergovernmental panel on climate change (3-32). Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Kendall, M. G. (1948). Rank correlation methods. Oxford, England: Griffin.
Mann, H. B. (1945). Nonparametric tests against trend. Econometrica 13(3), 245-259. https://doi.org/10.2307/1907187.
MONRE (Ministry of Natural Resources and Environment). (2021). Climate change scenarios updated version 2020. Ha Noi, Vienam: Vietnam Publishing House of Natural Resources - Environment and Maps.
Nguyen, D. Q., Renwick, J., & McGregor, J. (2014). Variations of surface temperature and rainfall in Vietnam from 1971 to 2010. International Journal of Climatology 34(1), 249-264.
Nguyen, Q. B., Vo, N. D., & Mai, T. T. D. (2022). Quantifying the impact of upstream dams on the sediment load in the Vu Gia anh Thu Bon river basin. Journal Science and Technology Water Resources (20222)78, 121-129.
Nguyen, T. G., Nguyen, T. H., Nguyen, V., Tran, T. H., Nguyen, N. H., Tran, N. A., & Tran, N. V. (2016). Assessment of hydrologic alterations downstream of the ba river basin under the impact of reservoir system. VNU Journal of Science: Earth and Environmental Sciences 32(2).
Nguyen, T. L., Nguyen, T. A., Do, T. N. B., Le, V. L., Hoang, T. T., Nguyen, H. B., Hoang, B. N., & Pham, L. A. (2024). Rainfall trend analysis in the Vu Gia - Thu Bon river basin from 1978 to 2020. Vietnam Journal of Hydrometeorology 1, 74-85. https://doi.org/10.36335/VNJHM.2024(757).74-85.
Schmidt-Thomé, P., Nguyen, T. H., Pham, T. L., Jarva, J., & Nuottimäki, K. (2015). Climate change in Vietnam. In Schmidt-Thomé, P. (Ed.), Climate change adaptation measures in Vietnam: Development and implementation (7-15). Cham, Switzerland: Springer International Publishing.
Sen, P. K. (1968). Estimates of the regression coefficient based on Kendall’s tau. Journal of The American Statistical Association 63(324), 137-1389. https://doi.org/10.1080/01621459.1968.10480934.